گروه اجتماعی: بررسی آيات قرآن كريم در حوزه سلامت حاكی از وجود نگاهی چندوجهی در متن قرآن به اين موضوع در حوزه جسمی و روانی است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، برگزاری مراسمی با عنوان هفته سلامت در كشور را هرساله بايد بهانه‌ای دانست تا بخش عظيمی از مخاطبان رسانه‌های گروهی به واسطه اطلاع رسانی پيرامون جنبه‌های گوناگون سلامت جسمی و روحی بتوانند اطلاعات قابل اعتنايی در رابطه با آنچه زندگی امروزی شهری در حوزه فردی به آنها ارائه می‌دهد، به دست بياورند.

صرف نظر از تمامی جنبه‌های پزشكی و علمی مقوله سلامت در جامعه امروزی، بايد اذعان كرد كه قرآن كريم در بسياری از آيه‌ها و عبارات و متون مورد نظر خود تأكيدات فراوانی به اين موضوع سلامت از جنبه‌های مختلف فردی و اجتماعی داشته است و در قالب آيات متعددی از جنبه‌های گوناگون به اين مساله توجه و تأكيد داشته است.

خبرگزاری ايكنا در گزارش خود به مناسبت هفته سلامت، فارغ از اينكه در سيستم طبقه‌بندی روزهای اين هفته اشاره‌ای به اين موضوع نشده و ترجيحاً تنها به مقوله‌ای چون مقابله با بيماريهای ميكروبی اعتنا شده است، به جنبه‌های مختلف مورد اشاره قرآن كريم در حوزه سلامت در اين گزارش اشاره می‌كند.

سلامت جسم از نگاه قرآن كريم

قرآن كريم در آيه 24 سوره عبس می‌فرمايد: « فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ»

نگاهی به معانی و تفاسير ارائه شده در رابطه با اين آيه به همراه مراجعه به احاديث متعددی كه در رابطه با موضوع خوراك روايت شده است، نشان‌دهنده ميزان اهميت موضوع سلامت جسم به ويژه در حوزه خوراك از منظر قرآن كريم است.

از سويی نگاه قرآن به موضوع تغذيه را به استناد اين آيه می توان به دو بخش كمی و كيفی قابل تقسيم دانست. نگاهی كه در بخش كمی اشاره‌ای دارد به پاك و تميز بودن خوراك از منظر ظاهری و در بحث باطنی نيز موضوع حلاليت و مباح بودن خوزاك را می‌توان از اين آيه تفسير كرد.

از سوی ديگر قرآن كريم در آيه 31 سوره اعراف اشاره‌ای به فرآيند توليد و تهيه غذا برای انسان دارد و می فرمايد: یَا بَنِی آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ »ای فرزندان آدم زينت و آرايش خود را نزد هر مسجدی (در هر نمازی) فرا گيريد (بهترين و پاكيزه‌ترين جامه‌های خود را بپوشيد) و بخوريد و بياشاميد و در خوردن و آشاميدن زياده‌روی نكنيد كه خدا آنان را كه اسراف و زياده‌روی می‌كنند، دوست ندارد.

و يا در آيه 168 سوره بقره می‌خوانيم: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِی الأَرْضِ حَلاَلاً طَیِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ: ای مردم از آنچه خدا در روی زمين از حلال‌ها و پاكيزه‌ها آفريده، بخوريد و از گام‌ها (آثار و نشانه ها)ی شيطان پيروی نكنيد.»

و يا در آيه 172 سوره بقره باز چنين می‌فرمايد:«یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُلُواْ مِن طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُواْ لِلّهِ إِن كُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ» اين آيه نيز دستور می‌دهد كه از غذاهای پاك و پاكيزه و حلال‌ها و قابل خوردن‌ها استفاده كنيد و شكر نعمت‌های خدا را به جای آوريد.

دقت در اشاره‌ قرآن به اين موضوع و نيز توجه به اين آيات نشان از تأكيد قرآن به مسئله تهيه خوراك از تمامی مواد و آفريده‌های خداوند بر روی زمين با تأكيد بر حفظ سلامتی در ميزان استفاده از آنها و نيز توجه و دقت نظر در نحوه آفرينش و نوع استفاده از اين آفريده‌هاست.

اما سلامت جسم در قرآن كريم را تنها نمی‌توان از منظر خوراك مورد توجه قرار داد. اهميت و تأكيد قرآن كريم به موضوع ورزش و سلامتی جسم از اين راه نيز نشانه‌ ديگری است از نگاه چند بعدی قرآن كريم به مقوله سلامت جسمی

واژه سلامت روانی به طور معمول در ارتباط با روح و روان انسان مورد استفاده قرار می‌گيرد و انسان بيمار از نظر روانی به انسانی اطلاق می‌شود كه مجموعه شرايط و امكانات زندگی او باعث شده باشد تعادل رفتاری در زندگی او از بين رفته و در نتيجه رفتارها و عكس‌العمل‌های غيرعادی و به دور از عرف از او سر بزند.

قرآن و سلامت روانی

قرآن كريم در آيات خود انسانی را از نظر روانی سالم معرفی می‌كند كه ايمان و شناخت او نسبت به خداوند در قلب وی جای گرفته باشد و توانسته باشد با همه تضادها و نيروهای درونی و بيرونی موجود در زندگی بهترين امكان را برای قرب و شناخت به خداوند به دست آورده باشد.

ازنظر قرآن كسانی كه در عقيده كفر و در عمل نفاق را برگزيدند از سلامت روانی برخوردار نبوده و دچار بيماری روانی هستند.

قرآن كريم در سوره بقره آيه 10 می‌فرمايد: «فی قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا» كه خود اشاره‌ای است به مفهوم بيماری روان در نگاه قرآن.

روان‌رنجوری تنها در رفتار نيست، بلكه در عقيده و ايمان نيز راه می‌يابد. از آنجايی كه تعادل شخصيت يعنی تعادل فرد در ايمان به خدا و عمل صالح پس عدم تعادل درهريك از آن دو موجب «روان‌رنجوری» فرد بوده و فرد از سلامت روانی برخوردار نخواهد بود.

از سوی ديگر آرامش زمانی در انسان پديد می‌آيد كه به واجب دينی، نفسی و اجتماعی خود عمل كرده باشد. در صورتی كه انسان هريك از اين موارد را ناديده گيرد، دچار بيماری‌های روحی گشته و روان رنجور می‌گردد. دور شدن از ياد خدا و يا عدم ايمان به خدا می‌تواند فرد را دچار بيماری روحی كرده و سلامت روانی اش را درمعرض خطر قرار دهد؛ چنان‌چه خداوند خود در سوره رعد در اين رابطه می‌گويد: ياد خدا موجب آرامش دلها و آرامش روحی می‌گردد. (رعد/ 28) چون ترس از آينده همواره هرگونه آرامش و آسايش را از انسان سلب می نمايد.

به تعبير قرآن كريم وقتی انسان همواره از آينده مبهم و نامعلومی در رنج باشد، آسايش و آرامش كنونی بر او سخت و دشوار می‌گردد و از وی سلب می‌شود؛ درحالی كه ايمان به آينده او را اميدوار و توانايی بهره‌گيری از لذت‌های حال را در او افزايش می‌دهد.